✅ این محتوا با نظارت مستقیم آقای دکتر محمدمهدی سلیمانی جراح مغز و اعصاب تولید شده و مورد تایید ایشان می باشد.

مقدمه

درد سیاتیک یکی از شایع ترین علل مراجعه بیماران به متخصصان ستون فقرات و جراحی مغز و اعصاب است. بسیاری از بیماران تصور می کنند درمان سیاتیک فقط به دارو، تزریق یا جراحی مربوط می شود، در حالی که در عمل، نحوه نشستن روزانه نقش بسیار مهمی در شدت درد، طول درمان و حتی عود مجدد علائم دارد. در این مطلب، از نگاه یک پزشک، به صورت دقیق و کاربردی توضیح می دهم که بیماران مبتلا به سیاتیک چگونه باید بنشینند، چه حالت هایی مضر است و چه نکاتی واقعا به کاهش درد کمک می کند.

سیاتیک چیست و چرا نشستن اهمیت دارد

عصب سیاتیک بزرگ ترین عصب بدن است که از ناحیه کمر شروع می شود، از باسن عبور می کند و به پشت ران و ساق پا می رسد. زمانی که این عصب به دلیل بیرون زدگی دیسک، تنگی کانال نخاعی، التهاب مفاصل یا اسپاسم شدید عضلات تحت فشار قرار می گیرد، درد سیاتیک ایجاد می شود.

نشستن نادرست می تواند فشار داخل دیسک های کمری را به شکل قابل توجهی افزایش دهد. در بسیاری از موارد، فشار روی دیسک در حالت نشسته حتی بیشتر از حالت ایستاده است. به همین دلیل، اصلاح طرز نشستن یکی از پایه های اصلی درمان غیرجراحی سیاتیک محسوب می شود.

نشستن اشتباه چه تاثیری روی درد سیاتیک دارد

وقتی فرد با کمر خمیده، شانه های افتاده یا لگن چرخیده می نشیند، چند اتفاق همزمان رخ می دهد:

فشار روی دیسک های کمری افزایش پیدا می کند
فضای عبور عصب سیاتیک تنگ تر می شود
عضلات باسن و پشت ران دچار اسپاسم می شوند
جریان خون موضعی کاهش می یابد

مجموع این عوامل باعث می شود درد تیرکشنده به پا تشدید شود یا حتی بی حسی و گزگز افزایش یابد. بسیاری از بیمارانی که می گویند با نشستن دردشان بدتر می شود، دقیقا به دلیل همین وضعیت های نادرست است.

اصول کلی طرز نشستن صحیح برای سیاتیک

قبل از ورود به جزئیات، چند اصل پایه وجود دارد که تقریبا برای همه بیماران سیاتیکی صادق است:

ستون فقرات باید در وضعیت طبیعی خود باشد، نه بیش از حد صاف و نه خمیده
وزن بدن باید به صورت متعادل روی هر دو سمت لگن توزیع شود
پاها نباید آویزان باشند یا بیش از حد جمع شوند
نشستن طولانی بدون وقفه به هیچ عنوان توصیه نمی شود

این اصول ساده اگر به درستی رعایت شوند، می توانند فشار روی عصب سیاتیک را به طور محسوسی کاهش دهند.

طرز نشستن صحیح روی صندلی

بیشترین زمان نشستن افراد روی صندلی محل کار، خودرو یا خانه است. برای بیماران مبتلا به سیاتیک، جزئیات این نوع نشستن بسیار مهم است.

پشت باید کاملا به پشتی صندلی تکیه داده شود. فاصله داشتن کمر از پشتی باعث افزایش فشار روی عضلات و دیسک می شود.
گودی کمر باید حفظ شود. اگر صندلی گودی مناسب ندارد، استفاده از یک بالشتک کوچک یا حوله لوله شده در ناحیه کمر کمک کننده است.
کف پاها باید کاملا روی زمین قرار بگیرند. آویزان بودن پا یا قرار دادن آن روی پنجه، تعادل لگن را به هم می زند.
زانوها بهتر است هم سطح یا کمی پایین تر از لگن باشند. زانوی خیلی بالا یا خیلی پایین فشار روی عصب را بیشتر می کند.
شانه ها رها و در راستای بدن باشند. جلو آمدن شانه ها باعث خم شدن ستون فقرات می شود.

طرز نشستن پشت میز کار برای افراد سیاتیکی

افرادی که کار اداری یا کامپیوتری دارند، جزو پرریسک ترین گروه ها برای تشدید سیاتیک هستند.

صفحه نمایش باید هم سطح چشم باشد تا سر به جلو خم نشود
صفحه کلید و موس در ارتفاعی قرار گیرند که آرنج ها زاویه حدود ۹۰ درجه داشته باشند
از نشستن طولانی تر از ۳۰ تا ۴۵ دقیقه بدون وقفه خودداری شود
هر بار بلند شدن، حتی برای یک تا دو دقیقه، به کاهش فشار روی دیسک کمک می کند

در تجربه بالینی، بسیاری از بیمارانی که این اصلاحات ساده را جدی گرفته اند، کاهش قابل توجه درد را بدون افزایش دارو گزارش کرده اند.

طرز نشستن روی زمین برای سیاتیک

نشستن روی زمین برای بسیاری از بیماران سیاتیکی چالش برانگیز است، به ویژه در فرهنگ ایرانی که نشستن روی فرش رایج است.

بهترین حالت این است که پشت به دیوار تکیه داده شود
از بالشتک یا پشتی نرم برای حمایت کمر استفاده شود
چهارزانو نشستن طولانی توصیه نمی شود، چون لگن را در وضعیت نامتعادل قرار می دهد
اگر مجبور به نشستن روی زمین هستید، پاها را کمی دراز کرده و هر چند دقیقه وضعیت را تغییر دهید

نشستن بدون تکیه گاه روی زمین، به خصوص با کمر خمیده، یکی از بدترین حالت ها برای درد سیاتیک است.

طرز نشستن در خودرو برای بیماران سیاتیکی

رانندگی یا نشستن طولانی در خودرو از علل شایع تشدید درد سیاتیک است.

پشتی صندلی باید کمی به عقب متمایل باشد، نه کاملا عمودی
فاصله صندلی تا پدال ها باید طوری تنظیم شود که زانو بیش از حد خم نشود
استفاده از پشتی کمری مخصوص یا بالشتک کوچک توصیه می شود
در مسیرهای طولانی، توقف های کوتاه و پیاده شدن اهمیت زیادی دارد

بسیاری از بیماران پس از اصلاح وضعیت صندلی خودرو، کاهش درد تیرکشنده به پا را تجربه می کنند.

نشستن روی مبل و کاناپه و خطر پنهان آن

مبل های نرم و عمیق یکی از دشمنان پنهان بیماران سیاتیکی هستند.

فرو رفتن بیش از حد بدن در مبل باعث گرد شدن کمر می شود
بلند شدن از مبل نرم فشار زیادی به دیسک وارد می کند
اگر از مبل استفاده می کنید، بهتر است بالشتک سفت پشت کمر قرار دهید
نشستن طولانی روی مبل نرم توصیه نمی شود، حتی اگر در ابتدا راحت به نظر برسد

راحتی لحظه ای همیشه به معنی مفید بودن برای ستون فقرات نیست.

چند اشتباه رایج در نشستن که درد سیاتیک را بدتر می کند

نشستن با پا روی پا
لم دادن به یک سمت بدن
خم شدن طولانی روی موبایل
نشستن طولانی بدون تغییر وضعیت
قوز کردن به بهانه راحتی

این عادات به ظاهر ساده، در بلندمدت می توانند روند درمان را مختل کنند.

هر چند وقت یک بار باید از حالت نشسته بلند شد

هیچ وضعیت نشسته ای حتی اگر کاملا اصولی باشد، برای مدت طولانی مناسب نیست. توصیه عمومی این است که هر ۳۰ تا ۴۵ دقیقه یک بار از جا بلند شوید، چند قدم راه بروید یا حرکات کششی ملایم انجام دهید. این کار به تغذیه دیسک ها و کاهش التهاب کمک می کند.

نشستن صحیح جایگزین درمان نیست اما بخش مهمی از آن است

نکته مهمی که باید شفاف گفته شود این است که نشستن صحیح به تنهایی درمان قطعی سیاتیک نیست. اگر بیرون زدگی شدید دیسک، ضعف عضلانی پیشرونده یا بی اختیاری وجود داشته باشد، بررسی تخصصی و درمان پزشکی ضروری است. اما در اغلب موارد خفیف تا متوسط، اصلاح طرز نشستن نقش تعیین کننده ای در کنترل درد دارد.

چه زمانی نشستن دیگر کافی نیست و باید به پزشک مراجعه کرد

اگر درد سیاتیک با وجود رعایت اصول نشستن بدتر شود
اگر بی حسی یا ضعف پا ایجاد شود
اگر درد شبانه شدید وجود داشته باشد
اگر کنترل ادرار یا مدفوع دچار مشکل شود

در این شرایط، خوددرمانی یا اصلاح نشستن به تنهایی کافی نیست و نیاز به ارزیابی تخصصی وجود دارد.

جمع بندی از نگاه پزشک

در تجربه بالینی، بیمارانی که طرز نشستن را جدی می گیرند، معمولا نیاز کمتری به داروهای مسکن پیدا می کنند و روند بهبودی بهتری دارند. نشستن صحیح یک مهارت است، نه یک توصیه کلیشه ای. اگر این مهارت به درستی آموخته و در زندگی روزمره اجرا شود، می تواند فشار روی عصب سیاتیک را به شکل واقعی کاهش دهد و کیفیت زندگی بیمار را بهبود ببخشد.