✅ این محتوا با نظارت مستقیم آقای دکتر محمدمهدی سلیمانی جراح مغز و اعصاب تولید شده و مورد تایید ایشان می باشد.

مقدمه

خونریزی مغزی یکی از خطرناک ترین بیماری های مغز است که می تواند در مدت کوتاهی جان بیمار را تهدید کند یا باعث آسیب دائمی به عملکرد مغز شود. بسیاری از افراد تصور می کنند خونریزی مغزی همیشه با بیهوشی یا علائم بسیار شدید همراه است، در حالی که در برخی بیماران، خونریزی در مراحل اولیه فقط با یک سردرد غیرعادی، اختلال در صحبت کردن یا ضعف خفیف دست و پا شروع می شود.

شناخت تفاوت بین علائم خونریزی مغزی خفیف و شدید باعث می شود بیمار در زمان مناسب به اورژانس مراجعه کند و شانس درمان موفق افزایش پیدا کند. در این مقاله از دیدگاه یک جراح مغز و اعصاب، تفاوت این علائم، عوامل خطر و زمان مراجعه فوری به بیمارستان را بررسی می کنیم.

خونریزی مغزی چیست؟

خونریزی مغزی زمانی اتفاق می افتد که یکی از رگ های خونی داخل مغز یا اطراف آن پاره شود و خون در بافت مغز یا فضای اطراف مغز تجمع پیدا کند. این خونریزی باعث افزایش فشار داخل جمجمه، کاهش خون رسانی به سلول های مغز و آسیب به بافت عصبی می شود.

شدت علائم به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

• محل خونریزی
• حجم خونریزی
• سرعت خونریزی
• سن بیمار
• بیماری های زمینه ای مانند فشار خون بالا یا مصرف داروهای رقیق کننده خون

آیا خونریزی مغزی همیشه شدید است؟

خیر.

برخی خونریزی های کوچک در مراحل اولیه علائم خفیفی ایجاد می کنند، اما ممکن است طی چند ساعت بزرگ تر شوند و به یک وضعیت اورژانسی تبدیل شوند.

به همین دلیل هیچ علامت عصبی غیرطبیعی را نباید نادیده گرفت، حتی اگر بعد از چند دقیقه بهتر شود.

تفاوت علائم خونریزی مغزی خفیف و شدید

نکته مهم این است که حتی علائم خفیف نیز می توانند نشانه شروع یک خونریزی جدی باشند.

علائم خونریزی مغزی خفیف

در مراحل اولیه ممکن است بیمار کاملاً هوشیار باشد و فقط چند علامت محدود داشته باشد.

سردرد غیرطبیعی

اگر فردی دچار سردردی شود که از نظر شدت یا نوع با سردردهای قبلی متفاوت باشد، باید احتمال خونریزی مغزی بررسی شود.

ویژگی های این سردرد ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• شروع ناگهانی
• افزایش سریع شدت درد
• عدم پاسخ به مسکن های معمول
• همراهی با تهوع یا اختلال دید

ضعف یا بی حسی یک سمت بدن

گاهی بیمار فقط احساس می کند یکی از دست ها ضعیف شده یا هنگام راه رفتن تعادل ندارد.

این علامت ممکن است گذرا باشد اما نباید نادیده گرفته شود.

اختلال خفیف گفتار

ممکن است بیمار:

• کلمات را اشتباه بیان کند.
• جمله ها را ناقص بگوید.
• در پیدا کردن کلمات مشکل داشته باشد.

تاری دید یا دوبینی

خونریزی در برخی قسمت های مغز می تواند باعث اختلال موقت در بینایی شود.

سرگیجه و اختلال تعادل

در خونریزی های مربوط به مخچه، بیمار ممکن است احساس کند محیط دور سرش می چرخد یا هنگام راه رفتن تعادل ندارد.

علائم خونریزی مغزی شدید

وقتی حجم خونریزی افزایش پیدا می کند یا بخش های حیاتی مغز درگیر می شوند، علائم شدیدتر خواهند شد.

سردرد بسیار شدید

بسیاری از بیماران این درد را به عنوان بدترین سردرد عمر خود توصیف می کنند.

کاهش سطح هوشیاری

بیمار ممکن است:

• خواب آلود شود.
• به سختی بیدار شود.
• به سوالات پاسخ ندهد.
• وارد کما شود.

فلج یک سمت بدن

یکی از شایع ترین علائم خونریزی شدید، فلج کامل دست و پای یک سمت بدن است.

اختلال شدید تکلم

بیمار ممکن است:

• اصلاً قادر به صحبت کردن نباشد.
• صحبت دیگران را متوجه نشود.
• کلمات نامفهوم بیان کند.

تشنج

تشنج می تواند اولین علامت خونریزی مغزی یا نشانه پیشرفت آن باشد.

استفراغ های مکرر

افزایش فشار داخل جمجمه معمولاً باعث تهوع شدید و استفراغ های مکرر می شود.

اختلال تنفس

در خونریزی های وسیع، مراکز کنترل تنفس نیز ممکن است آسیب ببینند که نیازمند مراقبت ویژه است.

چه عواملی شدت علائم را تعیین می کنند؟

شدت علائم فقط به مقدار خونریزی بستگی ندارد.

عوامل مؤثر عبارت اند از:

• محل خونریزی
• اندازه خونریزی
• سرعت گسترش خون
• سن بیمار
• فشار خون
• مصرف داروهای ضدانعقاد
• وجود بیماری های زمینه ای

آیا علائم خفیف می توانند خطرناک باشند؟

بله.

گاهی یک خونریزی کوچک در ابتدا فقط با سردرد یا بی حسی خفیف شروع می شود، اما طی چند ساعت پیشرفت می کند.

به همین دلیل مراجعه زودهنگام به اورژانس اهمیت زیادی دارد.

چه افرادی بیشتر در معرض خونریزی مغزی هستند؟

احتمال خونریزی مغزی در افراد زیر بیشتر است:

• مبتلایان به فشار خون بالا
• افراد سیگاری
• بیماران دیابتی
• افراد مبتلا به اختلالات انعقادی
• مصرف کنندگان داروهای رقیق کننده خون
• سالمندان
• افرادی که سابقه سکته مغزی دارند
• افراد دارای آنوریسم یا ناهنجاری عروقی مغز

چه زمانی باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد؟

در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر باید بدون اتلاف وقت با اورژانس تماس بگیرید یا بیمار را به نزدیک ترین مرکز درمانی منتقل کنید:

• سردرد ناگهانی و بسیار شدید
• ضعف یا فلج دست و پا
• بی حسی صورت
• اختلال گفتار
• دوبینی یا کاهش بینایی
• تشنج
• کاهش سطح هوشیاری
• استفراغ مکرر
• گیجی شدید

هر دقیقه تأخیر می تواند باعث افزایش آسیب مغزی شود.

پزشک چگونه خونریزی مغزی را تشخیص می دهد؟

پس از معاینه عصبی، مهم ترین روش های تشخیص عبارت اند از:

• سی تی اسکن مغز
• ام آر آی مغز
• سی تی آنژیوگرافی
• آنژیوگرافی عروق مغزی در صورت نیاز
• آزمایش های انعقادی و بررسی فشار خون

در بسیاری از موارد، سی تی اسکن اولین و سریع ترین روش تشخیص خونریزی مغزی است.

درمان خونریزی مغزی

نوع درمان به علت و شدت خونریزی بستگی دارد.

روش های درمانی شامل موارد زیر است:

• کنترل فشار خون
• قطع یا اصلاح داروهای رقیق کننده خون
• کنترل فشار داخل جمجمه
• درمان تشنج
• جراحی تخلیه خونریزی در موارد لازم
• جراحی درمان آنوریسم یا ناهنجاری عروقی
• مراقبت در بخش مراقبت های ویژه

هدف اصلی درمان، جلوگیری از آسیب بیشتر به بافت مغز و حفظ عملکرد عصبی بیمار است.

آیا خونریزی مغزی خفیف بدون درمان خوب می شود؟

خیر.

حتی اگر علائم بیمار خفیف باشد، بدون بررسی پزشکی نمی توان شدت واقعی خونریزی را مشخص کرد.

برخی خونریزی های کوچک به درمان دارویی و پایش دقیق نیاز دارند و برخی دیگر ممکن است در مدت کوتاهی پیشرفت کنند.

بنابراین تصمیم گیری درباره درمان فقط پس از انجام تصویربرداری و معاینه تخصصی امکان پذیر است.

چگونه می توان خطر خونریزی مغزی را کاهش داد؟

رعایت چند اقدام ساده می تواند احتمال بروز خونریزی مغزی را کاهش دهد:

• کنترل منظم فشار خون
• ترک سیگار و دخانیات
• کنترل دیابت و چربی خون
• مصرف داروهای رقیق کننده خون فقط طبق دستور پزشک
• استفاده از کلاه ایمنی هنگام موتورسواری یا دوچرخه سواری
• درمان به موقع بیماری های عروقی مغز
• مراجعه منظم به پزشک در صورت وجود سابقه خانوادگی آنوریسم یا سکته مغزی